Demand side response en andere duurzame initiatieven komen alleen van de grond als netbeheerders een actievere rol kunnen spelen

Deze stelling is gesloten

 

21 reacties

Contactpersonen

  •  
  • Kick
    Bruin
 
Sorteer op: Oudste Nieuwste
 
 
Bart Lubbers 08:43|13 februari 2016
Fastned

Voor Fastned is de realiteit dat alle, ik herhaal ALLE, netaansluitingen maanden te laat worden opgeleverd. Dit levert grote schade op. Bij elke tender in Nederland en Duitsland is onze grootste concurrent Alliander. Alliander heeft inmiddels tientallen miljoenen geïnvesteerd in haar 'onafhankelijke' maar wonderlijk genoeg ook geconsolideerde dochter Allego. De hele laadmarkt lijdt hierdoor grote schade. Hoog tijd dat de ACM ingrijpt en zich niet verschuilt achter juridische constructies om recht te praten wat krom is. Bart Lubbers 06 81480134

 
 
 
 
Evert Kuiken 23:15|14 februari 2016

Als de netbeheerder puur doet waarvoor deze organisatie is opgericht: energietransport, dan is de netbeheerder in het geheel niet nodig. Echter.
Zolang de slimme meter in beheer is bij de netbeheerder en deze bepaalt wat voor echte slimmigheid daarin kan komen, is de netbeheerder essentieel. Al zijn er oplossingen denkbaar voor Demand Side response bij consumenten buiten de slimme meter om. Maar waar hebben we dan die slimme meter voor?
Verder is het natuurlijk wel in het belang van de bv Nederland dat we de netten optimaal benutten en zeker niet onnodig moeten verzwaren. In die zin zou het verstandig zijn dat de netbeheerders meedenken.
De stelling dat netbeheerders essentieel zijn, gaat mij echter te ver.

Overigens snap ik niet wat de reactie van Fastned hier doet. Dat heeft in mijn ogen weinig te maken met DSR. Wat ze aankaarten is een ander onderwerp.

 
 
 
 
@Evert Kuiken
Bart Lubbers 14:43|16 februari 2016
Fastned

Beste Evert, de reden waarom ik hier schreef was omdat in de vraag ook werd gesproken over "andere duurzame" initiatieven. Maar je hebt gelijk: het zou inderdaad beter zijn als "de kwestie Allego" als een aparte stelling zou worden opgenomen. met vriendelijke groeten, Bart

Als antwoord op door Evert Kuiken

 
 
 
 
Douwe Blacquiere 14:55|15 februari 2016
Uniper Benelux

Daar ben ik het niet mee eens:

Demand Side Response is een samenspel tussen enerzijds de afnemer en anderzijds de aanbieders van energie(diensten), waarbij netbeheerders als tussenpersoon een essentiële rol kunnen spelen om dit mogelijk te maken. Of DSR daadwerkelijk een vlucht zal nemen zal voornamelijk afhangen van de prijsontwikkeling van verschillende technologieën waarvan afnemers en producenten in de energiemarkt gebruik kunnen maken. Een actievere rol van netbeheerders is daar niet per se voor nodig, maar zij kunnen wel een belangrijke rol spelen als het gaat om het mogelijk maken van DSR, bijvoorbeeld via het uitrollen van slimme meters en beschikbaar stellen van data aan marktpartijen en gebruikers.

Demand Side Response (DSR) is een middel om balans te houden tussen vraag en aanbod; het is geen doel op zich. DSR is overigens ook niet per definitie een ‘duurzaam initiatief’ zoals het in de stelling wordt genoemd, want het kan ook tot verhoging van uitstoot en fossiel gebruik leiden. Dit hangt in groter mate af van hoe DSR wordt ingezet en wat de alternatieven zijn.

Of DSR ‘van de grond komt’ hangt vooral af van de verhouding tussen marktprijs en prijselasticiteit van de gebruiker: in hoeverre is men bereid om het gebruik van energie te beperken of uit te stellen en tegen welke prijs?
- Op dit moment zijn prijsverschillen op de markt vaak nog te laag om afnemers te triggeren hun gebruik aan te passen.
- zijn alternatieven om hetzelfde doel te bereiken, zoals het aanpassen van de productie, vaak nog goedkoper of beter beschikbaar dan DSR.
- DSR is op dit moment dan ook vooral interessant voor grootverbruikers. Voor kleinverbruikers leveren de beperkte voordelen in absolute zin vaak te weinig op.

Dit kan in de toekomst echter veranderen, o.a. doordat:
- Er waarschijnlijk meer variabel en minder regelbaar productievermogen op de markt beschikbaar zal zijn.
- Afnemers door de introductie van de slimme meter makkelijker kunnen inspelen op (korte termijn) variaties in de marktprijs.
- Energieopslag steeds minder duur wordt, waardoor het interessanter wordt om voor bepaalde tijd energie op te slaan.
- Marktprijzen voor elektriciteit nu nog erg laag zijn, maar in de toekomst zouden kunnen stijgen.
- Afnemers gaan samenwerken (al dan niet via zogenaamde Aggregators)

Het is daarom van belang dat DSR gelijkwaardige toegang heeft tot de markt, zodat er een eerlijk speelveld bestaat voor DSR en andere manieren om tot balans van vraag een aanbod van energie te komen.
Afnemers moeten de mogelijkheid hebben om –als zij dat willen- hun gebruik aan te passen op actuele marktprijzen en daarvoor navenant beloond (of bestraft) te worden.

Netbeheerders spelen daar een zeer belangrijke rol bij:
- Zij verzamelen immers nauwkeurige verbruiksdata van aansluitingen en geven deze door aan marktpartijen.
- Ook zijn de netbeheerders verantwoordelijk voor de uitrol van slimme meters. De slimme meter maakt het voor afnemers mogelijk om flexibiler in te spelen op prijsverschillen in de markt en is daarom een belangrijke katalysator voor DSR.
- Op die manier stellen netbeheerders de markt in staat om nieuwe DSR-diensten aan te bieden voor afnemers. Het is vervolgens aan afnemers om te bepalen of zij gebruik willen maken van deze diensten.

 
 
 
 
 
Kick Bruin 10:26|16 februari 2016
Contactpersoon

Beste Evert, beste Douwe, dank voor jullie reactie. Netbeheerders hebben inderdaad in elk geval de essentiële taak gekregen om de slimme meter uit te rollen. Dat heeft de wetgever zo bepaald. De netbeheerders hebben echter expliciet niet de taak gekregen om via de slimme meter aanvullende diensten aan te bieden. Op dat terrein zijn inmiddels verschillende marktpartijen actief. Ook zusterbedrijven van de netbeheerder mogen op die markt acteren. De netbeheerder mag die zusterbedrijven daarbij echter niet bevoordelen en moet informatie over de uitrol van de slimme meters gelijktijdig aan alle partijen beschikbaar stellen. Met de opmerking van Evert over netverzwaring ben ik het van harte eens. Die hoeft niet meer (direct) vanzelfsprekend te zijn. Het gaat hier immers om een optimalisatievraagstuk waarvan de oplossing uiteindelijk moet bijdragen aan een efficiënte energievoorziening. Demand side response kan in een aantal gevallen een alternatief vormen voor netverzwaring. De vraag kan daarmee immers beter reageren op grote variaties in het aanbod, die tot uitdrukking komen in prijsfluctuaties. Een voorwaarde voor DSR is uiteraard wel dat netbeheerders verbruiksdata van aansluitingen beschikbaar stellen aan marktpartijen. Daar ligt dan inderdaad ook weer een essentiële taak van netbeheerders, zoals Douwe in zijn uitgebreide reactie terecht opmerkt.

 
 
 
 
@Kick Bruin
Douwe Blacquiere 11:12|18 februari 2016
Uniper Benelux

Dag Kick, inhakend op het punt van verzwaring. Ik ben van mening dat DSR - afhankelijk van prijs - één van de mogelijke alternatieven voor netverzwaring zou kunnen zijn: opslag, lokale of tijdelijke (piek)productie en andere technieken kunnen afhankelijk van de situatie ook goede alternatieven zijn. Maatwerk is daarbij van belang en een open benadering van de netbeheerder nog meer. Nu lijkt het vaak de netbeheerder die los van de markt een keuze maakt om te investeren in één techniek. Het zou slimmer zijn om hier de markt zijn werk te laten doen: tender bij congestie of bij dure netverzwaring bijvoorbeeld de alternatieven, los van techniek (netverzwaring/DSR/opslag/lokale piekproductie, etc). Dan kan de netbeheerder uit de menu-kaart de beste optie kiezen..

Als antwoord op door Kick Bruin

 
 
 
 
Sjak Lomme 16:00|16 februari 2016

Voor DSR zijn de marktprijzen in het algemeen veel te vlak. Er is een grote uitzondering: de onbalansmarkt. 2015, 9% van de tijd negatieve prijzen van gemiddeld MIN 85 EUR. "KOOP HIER UW STROOM EN KRIJG EEN GROTE ZAK GELD TOE!!!" De duurste 9% bracht pakweg 175 EUR/MWh op. Dat zijn prijzen die toestaan om er kosten voor te maken maar (door marktfalen?) lijkt dat niet te gebeuren.
Kranten en tijdschriften staan vol van wasmachines die door APX prijzen worden aangestuurd terwijl onderwijl de enige markt die echt moet worden aangepakt onder een grijze mist gehouden wordt. Hebben netbeheerders hierbij een rol te spelen? Ja! Kennelijk vinden marktpartijen hun weg niet naar de markthal waar die aantrekkelijke handel bedreven wordt. Waarom adverteert de eigenaar van die hal niet met zijn product zodat meer marktpartijen een standje in die hal openen? Waarom leunt ACM achterover? Als TenneT geen werkt maakt van verbetering toegang tot de biedladder, dan moet ACM in actie komen. Heel lang geleden beloofde ACM de transparantie van de onbalansmarkt te verbeteren. Ondertussen is daar een dikke laag stof over heen gedwarreld. De hoogste tijd om de zaak op te frissen. Geef die hal een mooi kleurtje en plaats wegwijzers, maak de spelregels duidelijk en haal onnodige drempels weg.

 
 
 
 
Sjef Peeraer 21:01|16 februari 2016
Nuts Groep BV

Ik beperk me tot ‘demand side response’ (DSR), maar mijn antwoord kan worden doorgetrokken naar ‘andere duurzame initiatieven’. Bij beide is geen actievere rol van netbeheerders (of zusterbedrijven van netbeheerders) vereist dan nu het geval is. Integendeel: bemoeienis van netbeheerders (en vooral zusterbedrijven daarvan!) kunnen het tot stand komen van duurzame innovaties –zoals voor DRS- juist fnuiken.

Om DSR goed te kunnen laten werken moet aan twee randvoorwaarden voldaan zijn:

1. De mogelijkheid om ‘de response’ te kunnen meten en toe te wijzen aan verbruikers of opwekkers;
2. (Sterke) prijsprikkels, waarin (eventueel lokale) tekorten en overschotten in tot uiting komen.

Daarnaast dient er sprake te zijn van goed ontworpen, stabiele spelregels en een partij die die regels implementeert en handhaaft.

Op dit moment zijn alle basiselementen al (bijna) aanwezig om tot een DSR-markt tot wasdom te laten komen:

- Bij grootverbruik (~70% van het volume) wordt afname al per kwartier gemeten;
- Ook bij kleinverbruik (vnl. consumenten) worden nu in rap tempo ‘slimme meters’ opgehangen, en vanaf 2017 is allocatie per kwartier daarop ingevoerd;
- Er is een goed werkende day-ahead en onbalansmarkt waar prijzen op tot stand komen.

Echter, wat ontbreekt zijn grote fluctuaties in prijzen. Daardoor loont het slechts voor weinig partijen om flexibiliteit te ontsluiten en mee te doen op de DSR-markt. Zodra de fluctuaties in de marktprijzen groter worden, zullen partijen (en mogelijk zelfs consumenten, alhoewel dit relatief weinig zoden aan de dijk zet) vanzelf gestimuleerd worden om mee te doen op deze markt.

Netbeheerders moeten de randvoorwaarden voor DSR bij kleinere verbruikers scheppen: installeren van slimme meters, het uitlezen daarvan en de allocatie daarop. Ook zouden ze (tijdelijk) in bepaalde netvlakken met prijsprikkels voor af/opschakelen kunnen werken ter voorkoming van congestie. Dit laatste alleen totdat netverzwaring is gerealiseerd of anders uiterst sporadisch (bijv. niet meer dan 1x per jaar).

Als netbeheerders (of zusterbedrijven daarvan) als partijen actief gaan worden op de markt voor flexibiliteit, dan spannen we het paard achter de wagen: vanwege de diepe zakken van de netwerkbedrijven zal dan niemand het in zijn hoofd halen om te investeren in (de ontwikkeling van) deze markt. Bovendien moet worden gevreesd dat DSR dan al ingezet wordt voordat de marktprijzen daartoe aanleiding geven, waardoor de markt niet goed tot stand kán komen. Netwerkbedrijven zullen dan zeggen: ‘zie je wel, de markt pakt het niet op’ en hebben een alibi om een deel van het dividend van de netbeheerder in te zetten voor dit soort ‘innovatieve projecten’. Het eindresultaat is dat de aandeelhouder van het netwerkbedrijf -en daarmee de burger!- minder geld overhoudt (minder dividend), bedrijven niet de kans krijgen de markt voor flexibiliteit te betreden, en oplossingen voor DSR -door gebrek aan concurrentie- suboptimaal zullen zijn.

 
 
 
 
 
Kick Bruin 15:48|17 februari 2016
Contactpersoon

Beste Sjak, we vatten je reactie op de stelling vooral op als een uitnodiging aan ACM om haar werkzaamheden op het terrein van balancering wat verder toe te lichten. Welnu, onze focus qua balanceringsmarkt is de afgelopen jaren vooral op integratie gericht geweest om zo te werken aan verbetering van de efficientie. Omdat veel zaken Europees gestandaardiseerd worden en de performance van ons systeem in vergelijking met andere Europese landen juist erg goed is, heeft de Europese regelgeving de afgelopen jaren onze prioriteit gekregen. Daarom zijn we momenteel ook voorzitter van de Europese stakeholdergroup voor integratie van balanceringsmarkten. In een proces van Europese integratie en harmonisatie is het immers niet vanzelfsprekend dat het Nederlandse systeem zo maar onveranderd blijft. We werken er, onder andere via dit voorzitterschap, hard aan om ervoor te zorgen dat de voordelen van het Nederlandse systeem in Europese discussies goed over het voetlicht worden gebracht. Nationaal zien we dat TenneT werk maakt met toegang tot primaire reserve voor kleine partijen en ook actief kijkt naar het verkorten van de tenderperiodes van regel- en reservevermogen. Daarnaast is het aanleveren van "vrije biedingen" al jaren gemeengoed en kunnen ook aanbieders in een pool vermogen bij TenneT aanbieden. Welke belemmeringen precies zou ACM wat jou betreft verder moeten aanpakken om deze markt beter te laten werken?

 
 
 
 
@Kick Bruin
Sjak Lomme 18:22|17 februari 2016

Mijn zorg betreft het secundaire regelvermogen omdat dat vermogen meestal bepalend is voor de onbalansprijs die TenneT verrekend voor onbalans in de portefeuille van PV-partijen. Dat maakt de prijzen die TenneT voor deze elektriciteit betaalt/ontvangt, van groter belang dan de balanshandhaving alleen. Die prijzen worden steeds extremer en vormen daarmee een stijgend risico voor marktpartijen: PV-partijen, leveranciers maar ook decentrale opwekkers waaronder dus duurzame energie. Om dat risico te beperken is het gewenst zo veel mogelijk deelnemers naar de biedladder te trekken. Dat vereist kennis en inzicht en daar is een gebrek aan. Sterker nog, misinformatie en miscommunicatie lijkt alleen maar toe te nemen en dat zou ACM en TenneT zich aan moeten trekken.

Als antwoord op door Kick Bruin

 
 
 
 
 
Kick Bruin 16:21|17 februari 2016
Contactpersoon

Beste Sjef, dank voor je waardevolle bijdrage aan de discussie over de stelling. Ik denk dat je daarin heel concreet uiteenzet welke risico's kleven aan een actievere bemoeienis van netbeheerders met duurzaamheidsinitiatieven. Het komt er in feite op neer dat marktpartijen zullen handelen wanneer er een business-case is, en dan is een actieve rol van netbeheerders niet nodig. En vanwege hun diepe zakken zelfs riskant voor de totstandkoming van een goed functionerende markt. Als de markt er nog niet rijp voor is, en de netbeheerder op gaat treden om die "een handje te helpen, kost het de aandeelhouder - lees de burger - geld.

 
 
 
 
@Kick Bruin
Stijn van den Heuvel 19:02|17 februari 2016
Nuon

Helemaal eens met deze conclusie! De overheid heeft een breed instrumentarium ter beschikking om de energietransitie te ondersteunen en te versnellen. Daarbij is het essentieel dat partijen concurreren om met de beste oplossing te komen en dat kan alleen wanneer er een gelijk speelveld is en niet wanneer er middelen die naar de aandeelhouder of lagere tarieven zouden kunnen gaan, aan concurrentie met marktpartijen besteedt worden. De markt voor nieuwe energieoplossingen is daar te fragiel voor.

Als antwoord op door Kick Bruin

 
 
 
 
@Kick Bruin
Sjef Peeraer 23:51|17 februari 2016
Nuts Groep BV

Beste Kick, goede samenvatting. Ik zou wel willen benadrukken dat de zorg van veel marktpartijen over 'oneigenlijke inmenging' in de markt niet alleen de netbeheerder betreft maar óók de zusterbedrijven van netbeheerders binnen het netwerkbedrijf (de holding). Omdat de aandeelhouders van de netwerkbedrijven een zeer 'soepel' dividendbeleid hanteren (maximaal de helft van de winst, en die winst komt voor >95% van de netbeheerder: zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Alliander en https://nl.wikipedia.org/wiki/Enexis), blijven er ieder jaar grote bedragen (van >EUR 100 miljoen) 'hangen' binnen de respectievelijke holdings. Daarmee kunnen natuurlijk heel wat 'aanloopverliezen' worden genomen. Alhoewel niemand de publieke aandeelhouders van de netwerkbedrijven kan verbieden om genoegen te nemen met maar de helft van de winst als dividend, ligt zo natuurlijk wel concurrentievervalsing met publieke middelen op de loer.

Als antwoord op door Kick Bruin

 
 
 
 
Stijn van den Heuvel 18:57|17 februari 2016
Nuon

Stelling:
Demand side response en andere duurzame initiatieven komen alleen van de grond als netbeheerders een actievere rol kunnen spelen

Reactie:
Oneens met de stelling.
De netbeheerder heeft een belangrijke rol om de infrastructuur geschikt te maken voor Demand Side Response (DSR) maar niet om hier zelf actief in te zijn. Als de netbeheerder de juiste kaders stelt kan de markt met oplossingen komen.

DSR gaat over het beter op elkaar laten aansluiten van vraag en aanbod van energie en biedt klanten de mogelijkheid om hun energieverbruik aan te passen op de beschikbaarheid van (duurzame) energie. Klanten kunnen bijv. een prijsvoordeel hebben door de wasmachine aan te zetten als de zon schijnt en er veel energie is. DSR kan dus helpen bij het inpassen van duurzame energie opwek. De netbeheerder is belangrijk om DSR mogelijk te maken, zorgt voor het transport en vooral is verantwoordelijk voor de komst van de slimme meter met ‘real time’ beschikbare verbruiksdata.

Actuele digitale verbruiksdata zijn cruciaal voor DSR maar ook om andere duurzame initiatieven als zonnepanelen, elektrisch rijden en energiebesparing in te passen. Om klanten steeds meer gebruik te kunnen laten maken van nieuwe producten en diensten op het gebied van zonnepanelen, elektrisch rijden en energiebesparing is een modernisering van de (ICT) infrastructuur van de netbeheerder nodig. Zo is de uitrol van de slimme meter pas net gestart en is een verbeterslag nodig voor de beschikbaarheid en kwaliteit van meetgegevens. Wij roepen de netbeheerders dan ook op hier maximaal op in te zetten en zich te beperken tot deze kernactiviteiten zodat we samen de energietransitie mogelijk kunnen maken. Ieder vanuit zijn eigen rol.

Nuon is samen met haar klanten hard bezig om de energietransitie vorm te geven. Die inspanningen gaan gepaard met grote investeringen in nieuwe producten en diensten. Het leveren van laadpalen voor elektrisch vervoer, zonnedaken en steeds diepgaander inzicht in het verbruik en de besparingsmogelijkheden horen daarbij. Concurrentie met andere bedrijven biedt de consument veel keuze en het leidt tot nieuwe diensten en initiatieven. In de praktijk zien we echter dat netbeheerders zich niet beperken tot dat wij als hun kernactiviteiten beschouwen: aanleg, onderhouden en beheer van het net. Zij faciliteren niet alleen de markt maar zijn hier zelf ook actief op en concurreren met de bestaande en nieuwe spelers op de markt. Inkomsten in de groep worden ingezet om die nieuwe activiteiten een steuntje in de rug te geven. Die inkomsten zouden daar niet voor bedoeld moeten zijn en wij hebben bezwaren tegen een dergelijke vorm van marktverstoring. Wij roepen dan ook op tot een gelijk speelveld en meer financiële transparantie. Hiervoor is een belangrijke rol weggelegd voor ACM maar ook dient regelgeving aangescherpt te worden zodat financiële bevoordeling niet langer mogelijk is. Innovatie komt vaak uit onverwachte hoek en daarom is het juist de rol van de netbeheerder de ruimte voor innovatie op hun netwerken mogelijk te maken.

 
 
 
 
@Stijn van den Heuvel
Evert Kuiken 22:02|17 februari 2016

Beste Stijn, ik steun je verhaal. Ik vraag me alleen af waarom je het netwerk (en welk netwerk) van de netbeheerder je wilt gebruiken? DSR vraagt denk ik vooral een goed communicatie netwerk en dat is niet iets waar we de netbeheerder voor nodig hebben. Ik ga er daarbij vanuit dat de capaciteit van het huidige net niet verzwaard hoeft te worden voor DSR. Zie jij verzwaring of een andere wijziging in het elektriciteits- (of gas-) netwerk wel als noodzakelijk?

Als antwoord op door Stijn van den Heuvel

 
 
 
 
@Evert Kuiken
Stijn van den Heuvel 14:56|18 februari 2016
Nuon

Beste Evert,
Goed punt. Ik ben het met je eens dat het net niet verzwaard hoeft te worden voor DSR, het betekent als het goed is juist een beter verspreidde benutting van het net. DSR kan het meeste resultaat bieden als het zal gaan leiden geaggregeerde responses die inspelen in de vraag-aanbod verhouding in de markt. In die zin is het netwerk wel een belangrijke schakel en daar hebben we natuurlijk de infrastructuurbedrijven voor. Verder is een snelle en gedegen uitrol van de slimme meter ook zeer belangrijk voor DSR en ook dat ligt in het domein van de netbeheerder / het netwerk.

Als antwoord op door Evert Kuiken

 
 
 
 
@Stijn van den Heuvel
Evert Kuiken 22:49|18 februari 2016

Wie zegt dag we voor DSR de slimme meter nodig hebben? Ik denk zelf dat we het beter zonder kunnen doen. Of de slimme meter moet in rap tempo bij gaan leren en echt slim worden...

Als antwoord op door Stijn van den Heuvel

 
 
 
 
Renate Elling 16:09|19 februari 2016

Oneens met de stelling.

De hoeveelheid centrale en decentrale duurzame (niet-regelbare en weersafhankelijke) energieopwekking zal de komende jaren steeds verder toenemen. Als gevolg hiervan ontstaat er meer volatiele – en daarmee ook onzekere – productie. Tegelijkertijd neemt de meer traditionele en zekere productie steeds meer af, onder andere door tijdelijke stillegging (‘mottenballen’) en definitieve uit bedrijf name van conventionele energiecentrales. Dit betekent een steeds grotere uitdaging voor een betrouwbaar en veilig net- en systeembeheer. Het wordt dan ook steeds belangrijker om alle – zowel centraal als decentraal – aanwezige flexibiliteit en capaciteit in het elektriciteitssysteem te kunnen ontsluiten en actief deel te laten nemen in de markt. Flexibiliteit is de mogelijkheden om snel in te spelen op wisselende omstandigheden - indien de situatie daar om vraagt - door met productie, opslag of afname te reageren op mogelijke overvloed of schaarste van elektriciteit. Flexibiliteit is geen doel op zich, maar een middel dat kan worden ingezet voor de volgende doeleinden:
- Balancering: flexibiliteit is een middel om er voor te zorgen dat vraag en aanbod altijd snel in balans kan worden gebracht.
- Portfolio- / kostenoptimalisatie: flexibiliteit is een middel om elektriciteit te produceren/verbruiken op momenten dat deze duur/goedkoop is en zo opbrengsten/kosten te optimaliseren.
- (Lokaal) congestiemanagement: flexibiliteit is een middel om te voorkomen dat er te weinig fysieke transportcapaciteit is om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. Inzet van flexibiliteit op lokaal niveau kan hierbij een alternatief zijn voor netverzwaring.

Demand side response is één van de bronnen van flexibiliteit, maar ook electriciteitsopslag en flexibele opwek zijn belangrijke bronnen van flexibiliteit. In de visie van Essent zou de markt (consumenten, prosumenten, producenten, opslagbeheerders, aggregators e.a.) de benodigde flexibiliteitsdiensten in onderlinge concurrentie aan moeten bieden aan de partij die flexibiliteit behoeft ( regionale / landelijke netbeheerder of de PV-partij). Het is hierbij aan de koper van flexibiliteit (bijvoorbeeld de netbeheerder die congestie wil voorkomen) om vervolgens de meest kostenefficiënte oplossing te selecteren via een marktmechanisme zoals een veiling, aanbesteding, handelsplatform etc. Marktmechanismes worden nu ook al bij tijdelijke congestiesituaties toegepast in de hoogspanningsnetten door de transmissienetbeheerder (TenneT). Ook ten aanzien van het nationaal balanceren en overige systeemdiensten maakt TenneT al jaren gebruik van door de markt aangeboden flexibiliteitsdiensten.

Essent en flexibiliteit
RWE/Essent is al sinds de liberalisering van de energiemarkt actief op de decentrale energiemarkt via dochterbedrijf Powerhouse. Powerhouse richt zich sinds 2005 op grootverbruikers met een flexibele energiebehoefte, waaronder tuinders in de glastuinbouwsector, die met een warmtekrachtkoppeling (WKK) hun eigen energie opwekken en ook terugleveren aan het elektriciteitsnet. Via een online handelsplatform stelt Powerhouse haar klanten in staat actief deel te nemen aan de energiemarkt. Zij kunnen hierdoor hun energiehuishouding optimaliseren en hun flexibiliteit (zowel vraag als aanbod) effectief in de markt brengen. Het “Powerhouse-concept” kan worden uitgerold naar een veel grotere groep consumenten die flexibiliteit en/of capaciteit te bieden hebben, zoals consumenten.

Binnen het USEF initiatief (Universal Smart Energy Framework) werkt Essent samen met netbeheerders en ICT leveranciers aan een marktmodel om (potentiële) aanbieders van flexibiliteit daadwerkelijk een actieve marktrol te geven in het energiesysteem. In het USEF model staat de rol van de zogenaamde aggregator centraal. De aggregator bundelt en verzamelt flexibiliteit bij (kleine) spelers in een portofolio (“aggregeert”) om die vervolgens aan potentiële kopers van flexibiliteit, zoals landelijke en regionale netbeheerders en PV-partijen, aan te bieden. Op deze manier worden (kleinere) spelers dus in staat gesteld om deel te nemen aan de energiemarkt.

Binnen de slimme proeftuin Energiekoplopers in Heerhugowaard worden de USEF concepten in co-creatie met bewoners in de praktijk getest. In de proeftuin zijn 200 huishoudens aangesloten op een energiesysteem dat met een slim apparaat in huis, zoals een warmtepomp of een elektrische boiler, communiceert. Het energiesysteem voorspelt de vraag en aanbod van elektriciteit. Daarnaast voorspelt het systeem hoeveel flexibiliteit nodig is om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen om zo energiefiles (congestie) te voorkomen. De deelnemers kunnen deze flexibiliteit met het slimme apparaat aanbieden. Bijvoorbeeld door overdag zonne-energie te gebruiken om water in hun boiler te verwarmen en dit opgeslagen warme water ’s avonds te gebruiken om mee te douchen. Deelnemende huishoudens hoeven daar niets voor te doen en verliezen geen comfort: het slimme systeem regelt automatisch dat het apparaat op het juiste moment energie opslaat of verbruikt. Hiervoor krijgen zij een vergoeding, een deel van de opbrengst van het slimme energie systeem. Dit bedrag zal naar verwachting kunnen oplopen tot circa 100 euro per jaar.

Kortom: Om flexibiliteit, zoals demand side response, adequaat te kunnen ontsluiten is samenwerking tussen alle betrokken spelers belangrijk. Het is wel van belang dat ieder dat doet vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid. Zo is de netbeheerder verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de netten, en dus het geschikt maken van het net voor flexibiliteitsoplossingen zoals demand side response, zodat de markt vervolgens in onderlinge concurrentie de beste oplossing kan aanbieden.

 
 
 
 
 
Kick Bruin 17:31|19 februari 2016
Contactpersoon

Beste Sjef, Stijn, Evert en Renate, veel dank voor jullie bijdragen aan deze online-consultatie. Ik zie een belangrijke rode draad in jullie reacties. De netbeheerder is volgens jullie inderdaad onmisbaar bij duurzame initiatieven maar moet zich beperken tot de uitvoering van zijn kerntaken. Verder is de netbeheerder onmisbaar om de markt en marktpartijen die daarop actief zijn (of willen worden) in staat te stellen hun werk goed te doen. Die netbeheerder is er overigens ook zelf bij gebaat dat die markt goed werkt omdat dat betrouwbaar en efficiënt congestiemanagement een stuk makkelijker maakt. Ik constateer met enige tevredenheid dat er eigenlijk niet veel licht zit tussen jullie meningen en die van ACM.

 
 
 
 
 
Kick Bruin 17:35|19 februari 2016
Contactpersoon

Beste Sjak, omdat jouw bijdrage niet echt ingaat op de rol van de netbeheerder bij duurzame initiatieven ga ik daar op deze plek verder niet op in. Wij zullen over het functioneren van de onbalansmarkt bij een andere gelegenheid vast nog met je van gedachten wisselen.

 
 
 
 
Renate Elling 18:02|19 februari 2016

Beste Kick, veel dank voor jouw reactie en goede samenvatting. Mooi ook dat wij dezelfde mening in deze hebben.

 
 
 

U kunt niet meer reageren