Resultaten consultatie Investeringbereidheid in telecom- en energienetwerken (2014-2015)

A. Investeringsbereidheid in telecomnetwerken

ACM heeft stellingen en vragen online gezet met als doel om te horen welke investeringen gewenst zijn. En wat ACM kan doen om de investeringsbereidheid niet te beperken. Diverse partijen hebben met ACM meegedacht over de investeringsbereidheid in de telecomsector variërend van marktpartijen tot wetenschappers.

Uitrol van breedbandnetwerken in buitengebieden

Een aantal deelnemers heeft aangegeven dat verdere investeringen in de breedbandnetwerken in de buitengebieden nodig zijn. Lokale investeringsinitiatieven moeten voldoende ruimte krijgen. ACM vindt het belangrijk dat dit soort initiatieven zoveel mogelijk vanuit de markt tot stand komen. Waar aanleg niet rendabel is, kunnen gemeenten of provincies de aanleg van breedbandnetwerken financieel steunen. De Europese Commissie heeft in 2013 richtsnoeren uitgebracht die de aanleg van netwerken in buitengebieden met staatssteun moeten stimuleren. ACM adviseert overheden over de wijze waarop zij ervoor kunnen zorgen dat concurrerende partijen toegang hebben tot deze lokale netwerken. Aanbieders met een machtspositie, zoals KPN/Reggefiber, moeten van ACM hun glasnetwerken openstellen voor andere aanbieders. Zo blijft er genoeg te kiezen voor de consument. In die gevallen zorgt ACM er voor dat de investeerders een redelijk rendement kunnen realiseren.

Eén of meerdere telecomnetwerken?

Sommige deelnemers hebben ingebracht dat het efficiënter is als er uiteindelijk maar één nationaal telecomnetwerk zou zijn. De vraag naar telecomdiensten neemt steeds verder toe. Dit stelt steeds hogere eisen aan de netwerken. Netwerken kunnen ook steeds meer. Zo nemen de snelheden van mobiele netwerken voortdurend toe. Dit betekent dat er geïnvesteerd moet blijven worden in verbetering en vervanging van de netwerken. Als er maar één netwerk is verwacht ACM dat de eigenaar van dat netwerk onvoldoende prikkels heeft om te blijven investeren in verbetering en vervanging van haar netwerk. Het regelgevende kader is gebaseerd op concurrentie tussen netwerken. Met haar regulering wil ACM daarvoor zorgen.

Open netwerken

Een aantal deelnemers vindt het belangrijk dat netwerken open zijn, zodat consumenten voldoende keuze hebben. Concurrenten kunnen dan over deze open netwerken diensten aan consumenten aanbieden. Netwerkeigenaren kunnen op commerciële basis hun netwerk openstellen. Maar als aanbieders een machtspositie hebben, is de prikkel om hun netwerk open te stellen vaak afwezig. Het verschilt per type netwerk hoeveel netwerken economisch rendabel kunnen worden aangelegd. Als er sprake is van een machtspositie heeft ACM de mogelijkheid de  aanbieder te dwingen zijn netwerk open te stellen tegen voorwaarden die ACM vaststelt. Op dit moment heeft ACM aan KPN voor haar vaste aansluitnetwerk deze verplichting opgelegd. ACM onderzoekt regelmatig de concurrentie tussen telecomaanbieders om te kijken of dergelijk ingrijpen nog nodig is. ACM neemt eind 2014 ontwerpbesluiten, die voor de komende jaren bepalend zijn. Deze worden op de website van ACM gepubliceerd. Daarna kan iedereen op deze ontwerpbesluiten reageren.

Investeringen moeten rendabel kunnen zijn

Te weinig concurrentie kan leiden tot te weinig prikkels om te investeren, aldus een aantal deelnemers. Er waren ook deelnemers die aangaven dat er situaties zijn waarbij er teveel concurrentie kan zijn. Dan worden prijzen te laag en zijn investeringen niet meer rendabel. Als de concurrentie te sterk is, zullen de minst efficiënte marktpartijen van de markt verdwijnen totdat de overblijvende partijen weer een redelijk rendement kunnen realiseren. ACM vindt het belangrijk dat haar regulering van netwerken geen negatief effect heeft op de investeringen. Bij de invulling van regulering zorgt ACM er daarom voor dat de gereguleerde partij, maar ook de toetreders de prikkels blijven houden om te investeren. Dit doet ACM door te zorgen dat de gereguleerde partij een redelijk rendement kan realiseren op haar investering en toetreders niet van de markt gedrukt worden door te lage prijzen van de gereguleerde partij.

Vergroten van reguleringszekerheid

ACM analyseert nu elke drie jaar de telecommarkten. Deze periode leidt tot veel onzekerheden, aldus sommige deelnemers. De terugverdientermijn op investeringen is langer dan drie jaar. Daarnaast gaan partijen tegen vrijwel alle besluiten van ACM in beroep bij de rechter. Deze juridische procedures duren lang en daarmee is er ook langdurig onzekerheid over de voorwaarden die ACM stelt.

Daarnaast is genoemd dat de bewijslast voor ACM om een netwerk open te stellen hoog is. Samengenomen hebben deze onzekerheden een negatieve impact op het investeringsniveau. Eén deelnemer wijst erop dat de mogelijkheid bestaat om de duur van een marktanalysebesluit te verlengen, zodat deze niet drie jaar maar zes jaar geldig is. Het Europese kader van waaruit ACM opereert, gaat van de driejaarstermijn uit. Dit is ingegeven door de dynamiek op de telecommarkten, die veel veranderen. ACM probeert in haar marktanalysebesluiten en vanuit een integrale probleembenadering de reguleringszekerheid te vergroten en is ook met marktpartijen in gesprek over hoe dit het best vorm te geven.

Daarnaast heeft het Ministerie van Economische Zaken (EZ) haar toekomstvisie aan de Tweede Kamer gepresenteerd. ACM gaat samen met EZ verkennen op welke wijze het Europese kader aangepast zou moeten worden zodat de reguleringszekerheid groter wordt en de prikkels om te investeren verbeteren. Bovendien gaat ACM via het Europese samenwerkingsverband van telecomtoezichthouders (BEREC) advies geven over de gewenste aanpassingen van dat kader. De opmerkingen van de deelnemers aan de online discussie neemt ACM hierin mee.

B. Investeringsbereidheid in energienetwerken

ACM wil dat er optimaal en efficiënt geïnvesteerd wordt in energienetwerken. Op de energiemarkt verplicht ACM netbeheerders om te zorgen voor een betrouwbaar energienetwerk tegen een betaalbare prijs. Ons ingrijpen heeft dus invloed op de investeringsbeslissingen van netbeheerders.

Uitkomst online consultatie over investeringsbereidheid in energienetwerken

ACM heeft gedurende 6 weken 5 stellingen en vragen online gezet. Het doel daarvan was om te horen welke belemmeringen er mogelijk ervaren worden om te investeren in energienetwerken en wat ACM kan doen om deze belemmeringen weg te nemen. Veel partijen hebben gereageerd, waaronder zowel netbeheerders als afnemer(organisatie)s. Tijdens de online discussie zijn ook veel reacties gekomen die niet rechtstreeks het werk van ACM raken, bijvoorbeeld over de energiebelasting.

Belemmeringen en prioriteiten met betrekking tot investeren in energienetwerken

Netbeheerders gaven aan dat er in algemene zin geen belemmeringen zijn voor investeringen, maar wel voor investeringen die vooruitlopen op mogelijke ontwikkelingen (‘anticiperende investeringen’). Ook geven zij aan dat zij onzekerheid hebben over het te verwachten rendement, vanwege de reguleringssystematiek van ACM. ACM zou meer moeten doen om innovatie te stimuleren. Andere partijen zien voor ACM een grotere rol op de energiemarkt dan haar wettelijke taak, bijvoorbeeld door te toetsen of de transitie naar duurzame energie efficiënt verloopt.

In 2014/2015 zullen de eerste voorbereidende handelingen starten voor het opstellen van de methodebesluiten vanaf 2017. ACM zal op basis van de reacties uit de consultatie opnieuw aandacht besteden aan het thema investeringen en hierover ook in een vroeg stadium in gesprek gaan met de sector. Het voornemen is om in het najaar van 2014 een themabijeenkomst te organiseren over dit onderwerp, om met de betrokken partijen in overleg te gaan over de gewenste aanpassingen in het reguleringskader.

In het kader van duurzaamheid in energietoezicht heeft ACM een visiedocument gepubliceerd. Hierin staat ook uitgelegd dat ACM wel een rol heeft als het gaat om het beoordelen van efficiëntie van investeringen, maar dat ACM geen specifieke taak heeft om te bepalen hoe de transitie naar duurzame energie zou moeten verlopen.

Kwaliteit van het netwerk

Bij de vragen over wat men vindt van de kwaliteit van het netwerk kwamen verschillende reacties. Een aantal partijen (waaronder zowel netbeheerders als afnemers) gaf aan dat kwaliteit breder gezien moet worden dan alleen maar de beschikbaarheid van stroom. Het vrij transporteren van eigen opgewekte stroom, het tijdig aansluiten van windparken of de kwaliteit van zonnestroom inverters zou daar ook onder moeten vallen. Kwaliteit zou vervolgens ook mogen verschillen voor verschillende soorten afnemers, zodat er bijvoorbeeld op een industrieterrein minder storingen zouden zijn dan in een woonwijk. Heel specifiek vraagt een netbeheerder om een bonus voor goede kwaliteit in plaats van zoals nu alleen een compensatievergoeding bij langdurige onderbrekingen.

In 2014/2015 denkt ACM actief mee met het ministerie van Economische Zaken over het wetgevingstraject STROOM, dat zal leiden tot een herziening van de Elektriciteits- en Gaswet.

Specifieke vragen over Europese ontwikkelingen

Op de specifieke vragen over Europese ontwikkelingen werd door sommige partijen geantwoord dat ACM het maatschappelijk nut moet meewegen bij het beoordelen van investeringen, bijvoorbeeld door middel van een maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA).

Een andere partij pleit ervoor dat ACM de grensoverschrijdende effecten meeneemt in de beoordeling van een investering, maar vraagt zich af of een MKBA het beste instrument is (vanwege de vraag hoe de baten gedefinieerd zouden moeten worden). Deze partij suggereert dat vanuit ACM/EZ de MKBA-discussie verder gevoerd zou moeten worden en ziet een rol voor universiteiten, vanwege hun onafhankelijke en wetenschappelijke expertise. Ook wijst deze partij op het groter wordende risico dat afschrijvingstermijnen niet in lijn zijn met het economische gebruik van de infrastructuur.

Tot slot is één van de partijen van mening dat het beoordelen van grensoverschrijdende investeringen een bevoegdheid is voor de Europese Commissie (en van grote nationale investeringen voor EZ) en niet voor de nationale toezichthouder. Ook geeft deze partij aan dat in algemene zin investeringen momenteel veel complexer zijn dan in het verleden en dat een netbeheerder de garantie moet hebben dat efficiënte kosten van investeringen terugverdiend kunnen worden om te waarborgen dat investeringen van de grond komen.

ACM zal in 2014/2015 verder bepalen hoe ACM zich zal positioneren in het Europese debat over de beoordeling van grensoverschrijdende investeringen, onder andere op basis van de concrete suggesties die gedaan zijn. De concrete oproep om nog eens goed naar afschrijvingstermijnen te kijken wordt opgepakt in de voorbereiding van de methodebesluiten vanaf 2017 die in 2014/2015 zal starten.

 

Behandelde stellingen:

Contactpersonen

  • Marga
    Buys
  • Joos
    Francke
 
 

Moet ACM bij het reguleren van de telecommarkt Europese aanbevelingen zoveel mogelijk volgen of uitgaan van de specifieke Nederlandse marktsituatie?

 

Welke zaken moet ACM met prioriteit oppakken op het gebied van investeringen in energienetwerken?

 
 

Wat kan er gedaan worden om de reguleringzekerheid in de telecom- en energiesector te vergroten?

 

Wat vindt u van de kwaliteit van het elektriciteitsnetwerk?

 
 

Specifieke vragen over Europese ontwikkelingen energie

 

Meer concurrentie leidt tot meer investeringen in de telecomsector. Dit geldt voor alle onderdelen in de waardeketen.

 
 

Om in de wereldtop op telecomgebied te blijven horen, moet er in Nederland fors geïnvesteerd worden in de sector.

 

Zijn er belemmeringen om te investeren in energienetwerken?